Lateraal Denken - Wat Het Is en Hoe Je Het Traint

Stel je voor: je zit vast op een probleem. Je hebt alle logische oplossingen geprobeerd en niets werkt. Dan neemt iemand anders een blik, bekijkt het vanuit een compleet andere hoek en lost het in vijf seconden op. Frustrerend? Misschien. Maar die persoon gebruikt lateraal denken.

Wat is lateraal denken?

Lateraal denken is een term die in 1967 werd geïntroduceerd door Edward de Bono. Het is een manier van denken waarbij je bewust afwijkt van de voor de hand liggende, logische aanpak. In plaats van stap voor stap naar een oplossing toe te werken, spring je opzij en bekijk je het probleem vanuit een onverwachte richting. Dit maakt lateraal denken niet alleen innovatief, maar ook een krachtig hulpmiddel in situaties waar traditionele methoden falen.

Het tegenovergestelde is verticaal denken: de klassieke, stapsgewijze methode. Beide zijn waardevol, maar lateraal denken is onmisbaar wanneer verticaal denken je niet verder brengt. Het stelt je in staat om nieuwe perspectieven te ontdekken en creatieve oplossingen te vinden die je anders misschien niet had overwogen.

Lateraal denken is niet alleen nuttig voor complexe problemen; het kan ook helpen bij alledaagse situaties. Denk aan het plannen van een feestje of het organiseren van je werkruimte. Door lateraal te denken, kun je unieke en efficiënte oplossingen vinden die je anders misschien niet had overwogen.

Lateraal vs verticaal denken

Geen van beide is beter. De kracht zit in de combinatie. Maar de meeste mensen zijn veel beter getraind in verticaal denken, simpelweg omdat ons onderwijssysteem daarop is ingericht. Dit leidt vaak tot een gebrek aan creativiteit en innovatie, vooral in professionele omgevingen. Lateraal denken biedt een frisse benadering en helpt je om buiten de gebaande paden te denken.

Het is belangrijk om te realiseren dat lateraal denken niet betekent dat je alle regels en logica negeert. Het gaat erom dat je openstaat voor nieuwe ideeën en mogelijkheden, zelfs als ze aanvankelijk onlogisch lijken. Deze openheid kan leiden tot verrassende en waardevolle inzichten.

5 technieken om lateraal te leren denken

1. Aannames omdraaien

Schrijf alle aannames op die je hebt over een probleem en draai ze een voor een om. Als je aanname is dat klanten naar je winkel komen, vraag je af: wat als ik naar de klanten ga? Als je aanname is dat een vergadering fysiek moet zijn, vraag je af: wat als het een wandeling is? Door je aannames te heroverwegen, kom je vaak tot nieuwe en innovatieve ideeën. Dit kan je helpen om vastgeroeste denkwijzen te doorbreken.

Oefening: Neem een alledaags object, zoals een stoel. Schrijf vijf aannames op (vier poten, om op te zitten, staat op de grond) en bedenk voor elke omgedraaide aanname een alternatief product. Dit helpt je niet alleen om creatief te denken, maar ook om je probleemoplossend vermogen te verbeteren.

2. Willekeurige input

Kies een willekeurig woord uit het woordenboek en probeer verbanden te leggen met je probleem. Klinkt absurd, maar het dwingt je brein om nieuwe verbindingen te maken die je anders nooit had gelegd. Deze techniek moedigt je aan om verrassende associaties te maken, wat kan leiden tot onconventionele oplossingen.

Oefening: Je probleem is: hoe maak ik vergaderingen korter? Willekeurig woord: pinguin. Associaties: koud, efficiënt, zwart-wit, waddelend, groep. Koude vergaderingen? Staand vergaderen in een koud kantoor? Zwart-wit agenda: alleen ja of nee op de agenda? Door deze techniek toe te passen, kun je je denkpatronen uitbreiden en nieuwe ideeën genereren.

3. Provocatie

Doe een bewust onlogische uitspraak en kijk waar die je brengt. Edward de Bono noemt dit PO, van provocatieve operatie. PO: klanten betalen niet voor ons product. Waar leidt dat toe? Freemium model? Advertenties? Sponsoring? Door provocatie toe te passen, daag je jezelf uit om kritisch na te denken over conventionele wijsheid en open je de deur naar creatieve oplossingen.

Deze techniek kan ook helpen om teamleden aan te moedigen om vrijuit te denken zonder angst voor oordeel. Dit bevordert een cultuur van creativiteit binnen een team of organisatie.

4. Analogie denken

Zoek een vergelijkbaar probleem in een compleet andere context. Hoe lost de natuur dit op? Hoe doen ze dit in de luchtvaart? Wat zou een vijfjarige doen? Door verbindingen te leggen met andere domeinen, kun je nieuwe inzichten verwerven die je helpen om je eigen probleem op te lossen.

Oefening: Je bedrijf heeft een communicatieprobleem. Hoe communiceren mieren? Via geursporen. Vertaald: wat als we visuele sporen achterlaten in het kantoor, zoals een fysiek bord waar iedereen zijn status op plakt? Het toepassen van analogieën maakt het gemakkelijker om nieuwe ideeën te ontwikkelen en ze in je eigen situatie toe te passen.

5. De zes denkhoeden

De Bono’s beroemdste methode. Je bekijkt een probleem vanuit zes perspectieven: - Wit: Feiten en informatie - Rood: Emoties en gevoel - Zwart: Risico’s en kritiek - Geel: Voordelen en optimisme - Groen: Creativiteit en alternatieven - Blauw: Overzicht en proces

Door bewust te wisselen tussen deze hoeden, voorkom je dat je vastloopt in een enkel perspectief. Dit helpt niet alleen bij het vinden van diverse oplossingen, maar bevordert ook een cultuur van samenwerking en openheid binnen teams. Meer hierover lees je in Sudoku Strategie voor Gevorderden - Voorbij de Basis.

Lateraal denken in de praktijk

Op het werk

De meeste innovaties zijn het resultaat van lateraal denken. Uber vroeg zich af: wat als iedereen een taxi kon zijn? Airbnb vroeg: wat als je huis een hotel was? Netflix vroeg: wat als de film naar jou kwam in plaats van andersom? Deze voorbeelden illustreren hoe lateraal denken kan leiden tot disruptieve ideeën die markten veranderen.

Daarnaast kan lateraal denken ook helpen bij het verbeteren van de samenwerking binnen teams. Door verschillende perspectieven te combineren, kunnen teamleden creatievere en effectievere oplossingen ontwikkelen voor de uitdagingen waarmee ze worden geconfronteerd.

Bij puzzels en escape rooms

Escape rooms zijn een uitgelezen plek om lateraal denken te oefenen. De oplossing ligt zelden waar je hem verwacht. Dat rare schilderij aan de muur? Misschien is het geen decoratie maar een aanwijzing. Die klok die niet loopt? Misschien staan de wijzers op een code. Het oplossen van deze puzzels vereist vaak een creatieve benadering, waardoor lateraal denken een essentiële vaardigheid wordt.

Daarnaast kunnen puzzels en brainteasers ook een leuke manier zijn om lateraal denken te oefenen in een sociale setting. Dit kan leiden tot gezamenlijke tijdsbesteding en versterking van de onderlinge band.

In het dagelijks leven

Van een efficiëntere route naar je werk tot een creatieve oplossing voor een huishoudelijk probleem. Lateraal denken is geen talent dat je hebt of niet hebt. Het is een vaardigheid die je kunt trainen. Denk aan het oplossen van problemen zoals het organiseren van een feestje of het plannen van een gezinsuitje. Lateraal denken kan je helpen om unieke en creatieve oplossingen te bedenken die je anders misschien niet had overwogen.

Dit soort denken kan je ook helpen om betere beslissingen te nemen in je persoonlijke leven. Door alternatieve invalshoeken te verkennen, kun je meer inzicht krijgen in je eigen behoeften en wensen.

Veelgemaakte fouten

1. Denken dat creativiteit spontaan moet zijn: Lateraal denken is een bewuste techniek, geen flash of inspiration. Het vereist oefening en geduld om deze vaardigheid te ontwikkelen.
2. Te snel oordelen: Bij lateraal denken moet je idiote ideeën toelaten. Het oordeel komt later. Dit voorkomt dat je jezelf beperkt in je creatieve proces.
3. Alleen in groepen proberen: Je kunt lateraal denken prima alleen oefenen, bijvoorbeeld met brainteasers. Dit helpt je om je vaardigheden te ontwikkelen en inzicht te krijgen in je eigen denkwijzen.

Het is essentieel om geduldig te zijn en jezelf de ruimte te geven om te experimenteren met nieuwe ideeën en technieken. Lateraal denken is een proces, en hoe meer je oefent, hoe beter je wordt.

Extra tips om lateraal denken te oefenen

Leg een creatieve toolbox aan

Verzamel materialen en hulpmiddelen die je kunnen helpen bij lateraal denken. Dit kan variëren van boeken over creatief denken tot apps en online tools die je helpen om ideeën te genereren. Wanneer je een nieuw probleem tegenkomt, kun je deze toolbox gebruiken om je denkprocessen te stimuleren.

Maak tijd voor reflectie

Neem regelmatig de tijd om na te denken over je denkprocessen en de resultaten van je laterale denkactiviteiten. Wat werkte goed? Wat niet? Door deze reflectie leer je van je ervaringen en verbeter je je vaardigheden in lateraal denken.

Zoek inspiratie in verschillende domeinen

Lees boeken, kijk films of luister naar podcasts over onderwerpen die buiten je gebruikelijke interesses liggen. Dit kan je helpen om nieuwe perspectieven te ontdekken en je creativiteit te stimuleren. Lateraal denken floriert op diversiteit en het combineren van ideeën uit verschillende contexten.

Conclusie

Lateraal denken is niet magisch en het is niet voorbehouden aan creatieve geesten. Het is een set technieken die iedereen kan leren. Begin met de oefeningen in dit artikel, doe regelmatig brainteasers en merk hoe je binnen een paar weken problemen anders gaat benaderen. Bekijk ook Puzzels Oplossen Tips - Complete Gids voor aanvullende tips.

Door lateraal denken te oefenen, ontwikkel je niet alleen je probleemoplossend vermogen, maar vergroot je ook je creativiteit en innovatief denken. Het kan je helpen in zowel je professionele als persoonlijke leven, en het stelt je in staat om met een frisse blik naar uitdagingen te kijken. Dus waar wacht je nog op? Ga aan de slag en ontdek de kracht van lateraal denken!